لینک خرید در پایین صفحه قرار دارد.

فایل آماده پرینت(با فرمت ورد)

تعداد صفحات:5

امامت علم نسبت به عمل
آنكه ديده دل او بيناست و عمل وي از روي بصيرت است، مرحله آغازين عمل او "علم" مي‏باشد؛ علم به اين كه عمل وي به سود اوست يا به زيان او. اگر به سود او بود بدان اقدام نموده يا آن را ادامه مي‏دهد و چنانچه به زيان وي بود آن را انجام نداده يا متوقف مي‏كند:
"فالناظر بالقلب، العامل بالبصر، يكون مبتدا عمله ان يعلم أعمله عليه أم له، فان كان له مضي فيه، و ان كان عليه وقف عنه"1
براين اساس، آنكه بدون علم دست به كاري مي‏زند مانند كسي است كه بيراهه يا كژراهه را طي مي‏كند كه دوري وي از راه راست، جز بر دور شدن او از هدفش نخواهد افزود؛ و در مقابل، آنكه عالمانه به انجام كاري مي‏پردازد نظير شخصي است كه صراط مستقيم را مي‏پيمايد:
"فان العامل بغير علم كالسائر علي غير طريق فلايزيده بعده عن الطريق الواضح الاّ بعدا من حاجته، والعامل بالعلم كالسائر علي الطريق الواضح"2
عالمي كه در مرحله عمل، از راهنمايي علم خود مدد نگيرد و به غير علم خويش عمل نمايد، مانند جاهل سرگرداني است كه از بيماري جهل خود بهبود نمي‏يابد زيرا بين شخصي كه به دستور راهبر خويش ترتيب اثر نمي‏دهد و بين كسي كه فاقد راهنماست، از نظر نتيجه، تفاوتي متصوّر نيست؛ گمراهي اولي، سلب هدايت به انتفاء محمول است و ضلالت دومي سالبه به انتفاء موضوع: "ان العالم العامل بغير علمه كالجاهل الحائر الذي لايستفيق من جهله"3
توصيف علم به "نور" كه در برخي از سخنان حضرت اميرالمؤمنين (عليه افضل صلوات المصلين) آمده است، تعبير لطيف و دقيقي از امامت علم نسبت به عمل مي‏باشد. ويژگي نور آن است كه به ذات خود روشن است و علاوه بر آن، روشنگر غير خويش مي‏باشد و هر چيز ديگر در شعاع آن ديده مي‏شود.
بدين سان، "عالم" آن انسانِ بهره‏مند از نور است كه در پرتو آن، هم راه خود را از بيراهه تشخيص مي‏دهد و به روشني طي مي‏كند

* امام علي(ع):
"مَوَدَّةُ الجُهّالِ مُتَغَيِّرَةُ الاَحْوالِ وَ شَيكةُ الاِنْتِقالِ" (غرر الحكم، ج2، ص764، ح122)
دوستي با نادان، هر آن و ساعتي به يك رنگ است و از بين رفتنش نزديك است.
و هم راه ديگران را از كجراهه تميز داده در برابر آنها روشن مي‏سازد، و جامعه نسبت به او چونان مأموم نسبت به امام خويش است كه از نور علم وي استمداد مي‏نمايد: "لكلّ مأمومٍ اماما يقتدي به و يستضي‏ء بنور علمه"4
و به همين دليل است كه حضرت امير(ع) كسي را براي تصدّي امر ولايت مسلمين و زعامت امّت اسلامي شايسته مي‏داند كه آگاهترين مردم به احكام و حكم الهي بوده و از قوي‏ترين نورافكن در راهنوردي و رهبري برخوردار باشد: "ان أحق الناس بهذا الامر أقواهم عليه و أعلمهم بأمر اللّه فيه"5
معيار يك جامعه پيشرو و متمدن آن است كه در پيشاپيش خود از چنين پيشوايي برخوردار و در پس او از چنان پيرواني بهره‏مند باشد و ملاك يك جمعيت ايستا و جاهلي آن است كه در آن به جاي آنكه عالم قدر بيند و در صدر نشيند، لگام بر دهان، شاهد اكرام جاهلان باشد؛ دانا به خاطر اظهار علم خويش مسبوب و مردم از نور علم او محجوب و نادان به جهل خويش محبوب گردد: "عالمها ملجم و جاهلها مكرم"6
حضرت علي(ع) مردم را سه گروه مي‏داند. نخست: عالمان ربّاني كه هم ارتباط آنها با ربّ العالمين قوي است و هم نسبت به تربيت ديگران اهتمام مي‏ورزند يعني نوري كه آنها را احاطه كرده و آنان در صحبت يا كسوت آن قرار دارند، هم راهنماي خود آنهاست و هم راهبر ديگران.