تاریخچه

اختلالات ناشي ازكمبود يد درزمره مهمترين مسايلبهداشتي درماني جهان و كشورمي باشد. كمبوداينعنصرمغذي ازچند ين طريق سلامت انسانها را بهمخاطره مي اندازدكه مهمترين آنها ممانعت از تكاملطبيعي مغز مي باشد . ابتدايي ترين علامت كمبود يدگواتراست اما اختلالات ديگر شامل نازايي، مرگجنين،افزايش مرگ و مير نوزادان ناهنجاريهايمادرزادي، كري ولالي و لوچي و نهايتا" كريتينيسمميباشند. بعضي از عوارض فقر يد برگشت ناپذيرنديعني پس از ايجاد هرگز درمان نميشوند درحاليكه همهآنها با افزودن يد به روشهاي ساده و قابل دسترس كاملا" پيشگيري خواهند شد. فقر يد در طبيعت بهعلت بارندگيهاي مداوم ، جاري شدن و شسته شدنخاك به عنوان يك مشكل تلقي مي شود. گزارشي حاكي است كه در سال 1989نزديك به يك ميليارد نفرازمردم جهان در مناطق فقر يد بسر ميبردند.

تاريخچه

اولين بار در سال 1348 گواتر ناشي از فقر يد توسط امامي و همكاران در ايران گزارش شد در اين گزارش كمبود يد و وجود گواتر در مناطق مختلف ايران از جمله در دامنه جبال البرز و زاگرس ذكر شده است. در اين نوشتار درجه بندي گواتر كاملا ً مشخص نبوده، با تقسيم بندي جديد سازمان جهاني بهداشت هماهنگي ندارد. به هر صورت، شيوع گواتر در شيراز 13 درصد ، اهواز 18 درصد، مشهد 15 درصد، دزفول 32 درصد ، تهران 5/17 درصد، در مردان شهريار 29 و در زنان 51 درصد گزارش شده است. درسال 1362 بر رسي مجددي را در منطقه شهريار، با 180000 سكنه انجام دادند كه 54 درصد مردان و 66 درصد زنان گواتر داشتند و از 7061 دانش آموز 74 درصد دختران و 73 درصد پسران مبتلا به گواتر بودند . بررسي بعدي اين گروه در 1414 دانش آموز در شرق تهران نشان داد كه 88 درصد دختران و 5/71 درصد پسران مبتلا به گواتر بودند. ولي سلسله مطالعاتي كه موجب سياستگزاري موثر در امر پيشگيري گرديد از سال 1369 شروع شد. در سال 1368 به همت دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي و با موافقت وزير وقت بهداشت ، درمان وآموزش پزشكي ، كميته كشوري مبارزه با عوارض ناشي از كمبود يد در اداره كل مبارزه با بيماريها در حوزه معاونت بهداشت وزارتخانه تشكيل شد و بررسي سريع گواتر را در مركز استان و يك روستا در منطقه كوهستاني استان مربوطه انجام دادند كه شدت گواتر‌‌‌ 1b به بالا ) در شهرهاي مركز استان (24 استان ) بدين شرح اعلام شد:
استانهاي اصفهان، چهار محال و بختياري، ايلام، گيلان، يزد، لرستان با شيوع گواتر 70 درصد، استانهاي باختران و تهران با شيوع 60-50 درصد، استانهاي فارس، زنجان، كرمان، كهگلويه و بويراحمد با شيوع 50 -40 درصد، استانهاي آذربايجان شرقي، بوشهر، خراسان،‌ كردستان، مازندران، مركزي، سمنان، سيستان و بلوچستان با شيوع 40- 20 درصد و استانهاي همدان، خوزستان، آذربايجان غربي و هرمزگان با شيوع كمتراز 20 درصد قرار داشتند. پيشگيري از اختلالات ناشي از كمبود يد يكي از اهدافي بود كه در اجلاس سران، كشورهاي جهان براي حذف كامل آن تا سال 2000 ميلادي متعهد شده بودند. در كشور ما نيز اقدامات موثري به منظور حذف كامل اختلالات ناشي از كمبود يد صورت گرفته است از جمله ميتوان به يد دار كردن نمكهاي خوراكي كه از سال 1369 بتدريج در كشور شروع شده است اشاره نمود.