لینک خرید در پایین صفحه قرار دارد.

فایل آماده پرینت(با فرمت ورد)

تعداد صفحات:14

ارزشـيابي تحصـيلي

تحصيل و آموزش براي برآوردن اهداف مشخصي صورت مي‌پذيرد. اهداف تحصيلي و آموزشي زماني تحقق مي‌يابد كه ابزارهاي آن به درستي پيش‌بيني شده باشند و به درستي به كار گرفته شوند. ارزشيابي ابزاري مناسب و اثربخش براي فعليت بخشيدن به اهداف آموزشي تلقي مي‌شود كه با به كارگيري ‌آن مي‌توان ميزان كارآيي برنامه‌ها و تحقق اهداف را سنجيد و بر اساس آن برنامه را تقويت يا ترميم نمود و يا احياناً تغيير داد. اما ارزشيابي چيست؟ چه جايگاهي دارد؟ تقسيمات آن كدام است؟ با چه موانعي رو به رو است؟ و چگونه مي‌توان مدلي از ارزشيابي را ارائه نمود كه كارآمد و مؤثر باشد و بتواند برآورنده اهداف آموزشي و برآوردكننده ميزان پيشرفت باشد؟

درباره مفهوم ارزشيابي اتفاق رأي وجود ندارد، چنانكه در بسياري از مقولات علوم انساني اين عدم اتفاق، پديده‌اي است كه به پيچيده شدن مباحث و دشواريابي آن يا مجادلات دامنه‌دار وكم‌فايده دامن زده است. در هر صورت برخي از تعاريف عرضه شده را كه مشهورترند برمي‌شمريم: اما قبلاً گفتن اين نكته ضرورت دارد كه برخي از تعاريف ارايه شده، ارزشيابي به معناي عام را بيان مي‌دارد (تعاريف1و2) و برخي ديگر به صورت ضمني يا صريح، ارزشيابي تحصيلي را مورد توجه قرار مي‌دهد (تعاريف3و4). اما تعاريف ارائه شده:

1. در كلي‌ترين سطح، ارزشيابي را به "سنجش شايستگي" تعريف كرده‌اند.

اما اين تعريف كمك زيادي در فهم دقيق معناي ارزشيابي به دست نمي‌دهد؛ زيرا دريافت و تعيين معناي دقيق دو واژه سنجش و شايستگي به فهم خواننده واگذار شده است.

2. بر اساس تعريف ديگر "فرآيند استفاده از اندازه‌گيري در تصميم‌سازي را ارزشيابي" گويند؛ يعني ارزشيابي بر دو پايه استوار است؛ اندازه‌گيري و تصميم‌سازي، در واقع زماني فرآيند آموزشي به انجام مي‌رسد كه از يك سو مبتني بر داده‌ها و مشاهدات قابل اندازه‌گيري باشد و از سوي ديگر تصميم‌ آموزشي بر آن مبتني گردد.

3. ارزشيابي عبارت است از "فرآيند تعيين ميزان تغييرات در رفتارهايي كه واقعاً صورت گرفته است" اين تعريف بر دو مسأله اساسي تأكيد دارد.

اول آنكه ارزشيابي بايد رفتارهاي فراگير را اندازه‌گيري نمايد؛ زيرا ايجاد تغيير در رفتارها مقصود هدف‌هاي آموزشي است.

ديگر آنكه ارزشيابي بايد بيش از يكبار صورت گيرد؛ زيرا تغيير رفتارها در طول زمان ميسر است و براي اندازه‌گيري آن به ارزشيابي مستمر نياز است.

4. ارزشيابي پيشرفت تحصيلي عبارت است از: "فرآيندي منظم براي تعيين و تشخيص ميزان پيشرفت يادگيرندگان در رسيدن به هدف‌هاي آموزشي".

منظور از فرآيند منظم آن است كه ارزشيابي بايد طبق برنامه و روال منظم انجام گيرد از اين رو مشاهدات بي‌نظم و ترتيب از رفتار فراگيران را نمي‌توان ارزشيابي ناميد.

مقصود از گنجاندن "هدف‌هاي آموزشي" در تعريف، آن است كه در ارزشيابي، هدف‌هاي ‌آموزشي حتماً بايد از پيش تعيين شده باشند و ارزشيابي بر آن هدف‌ها مبتني گردد.

به نظر مي‌رسد كه تعريف اخير معطوف به ارزشيابي تحصيلي و كاربردي است! زيرا اولاً با آوردن قيد منظم، فرآيند ارزشيابي قاعده‌مند، قانون‌پذير و منضبط نشان داده شده است و ثانياً با يادآوري هدف‌هاي آموزشي مشخص شده است كه ارزشيابي بايد پيگير ميزان پيشرفت هدف‌يابي باشد كه در آموزش گنجانده شده است و امر آموزش براي تحقق آن هدف‌ها صورت مي‌پذيرد.

ضرورت ارزشيابي

آموزش بدون ارزشيابي و بازخورد، ‌امري عقيم و ناكامياب است. معلمي كه به جايگاه ارزشيابي، اعتقادي ندارد درس را براي آموختن فراگيران ارائه و بيان نمي‌كند، بلكه چون وظيفه‌اي بردوش او نهاده شده است، آن را انجام مي‌دهد و به پيامدهاي آن چندان نمي‌انديشد. اما ارزشيابي، جانمايه و مركز هرگونه تصميم‌گيري آموزشي است؛ يعني اطمينان از معنادار بودن يادگيري و برانگيختن فراگيران و انجام درست تدريس جز با ارزشيابي امكان‌پذير نخواهد بود: از اين رو تايلر معتقد است ارزشيابي مؤثرترين وسيله يادگيري است.